Select Page

امکان ایجاد مزیت رقابتی با بهره گیری از عملکردهای زیست محیطی-اقتصادی و اجتماعی با حمایت مدیران میانی و عالی و اتخاذ استراتژی

مقدمه

ایده ارتباط پایدار میان کسب و کار و محیط زیست که نخستین بار در حدود دو دهه قبل مطرح گردید، بر مبنای این فرض اساسی است که اهداف زیست محیطی و اهداف کسب و کار لزوماً نا متجانس و نا سازگار نیستند.
رشد فزاینده نگرانی ها و در پی آن گزارشات طرفداران محیط زیست مبنی بر بروز مسائل متعدد زیست محیطی از جمله؛ گرم شدن زمین، افزایش انتشار گازهای گل خانه ای و آلودگیهای برآمده از فعالیت کارخانه ها و به تبع آن، اعمال حجم فزاینده ای از قوانین و مقررات اجتماعی و زیست محیطی، آگاهی بیش از پیش مصرف کنندگان نسبت به اهمیت مسئولیت اجتماعی، نگرانی شرکت ها در مورد کمیابی منابع و افزایش هزینهها و مهمتر از همه تغییرات کلی در ارزشها و نگرشها ی جامعه، بسیاری از شرکت ها را بر آن داشت که توجه به مسائل زیست محیطی و پایداری را به عنوان یک جزء اساسی در تدوین استراتژی های خود لحاظ نمایند(وانگ،
مصرف کنندگان روز به روز نسبت به مسائل زیست محیطی و اجتماعی آگاهتر شده اند و در این میان با ظهور مصرف گرایی سبز (دیدگاه حمایت از مصرف سبز( و در پی آن مصرف گرایی اخلاقی (دیدگاه حمایت از مصرف اخلاقی،( مصرف کنندگان شروع به اظهار نظر در زمینه ی تولید، پردازش و منبع یابی محصولات کردند.
مصرف کنندگان نگرانیهای خود در مورد محیط زیست را به شیوههای گوناگون در رفتار خرید خود منعکس می نمایند و با ملاک قرار دادن اثرات کالاها بر محیط طبیعی، برخی را انتخاب نموده و از انتخاب برخی اجتناب می ورزند.
در پاسخ به رفتارها و نیازهای زیست محیطی این مصرف کنندگان است که اهمیت استراتژیک بازاریابی و نقش سازنده ی نوآوری و ابتکارعملهای پایدار مشخص میگردد. به طوری که امروزه توسعه محصول جدید پایدار در شرکت هایی که در گذشته نزدیک این مهم را نادیده می گرفتند، بسیار دیده می شود و سرمایهگذاری در زمینه ی پایداری درحال تبدیل شدن به موضعی برای کسب مزیت رقابتی و سودآوری می باشد.
در نتیجه، مدیران می بایست شرایط حمایت از این سناریو را فراهم سازند، صنعت می بایست بازسازی گردد و تکنولوژی های موجود، جهت ایجاد رشد سبز و پایدار، باید مبتکرانه تر به کار بسته شوند(نایت و همکاران، .(2102
با توجه به اهمیت موضوع سوال به این صورت مطرح است که آیا امکان ایجاد مزیت رقابتی با بهره گیری از عملکردهای زیست محیطی-اقتصادی و اجتماعی با حمایت مدیران میانی و عالی و اتخاذ استراتژی خرید با میانجی گری فعالیت های زیست محیطی و اجتماعی در صنایع غذایی وجود دارد؟

مزیت رقابتی

اهمیت و ضرورت

بر اساس نتایج سایر مطالعات می توان استنباط کرد که اتخاذ شیوه های پایدار مدیریت زنجیره تأمین به توانایی سازمانی اشاره دارد و منجر به بهبود عملکرد شرکت می شود (سانچا و همکاران، .(2102
در همین راستا خرید استراتژیک تأثیر مهمی در تسهیل پذیرش خرید سبز و همکاری های زیست محیطی با تأمین کنندگان دارد. با این حال، ادبیات حاوی تحقیقات تجربی اندکی در مورد رابطه بین خرید استراتژیک و شیوه های زنجیره تأمین پایدار است. به طور همزمان، در بسیاری از سازمان ها، عملکرد خرید یک اولویت پایین باقی مانده است (جانسن و همکاران، (2109؛
بنابراین، عملکرد خرید نقش مهمی در توانمندسازی بنگاهها در دستیابی به اهداف استراتژیک به دلیل افزایش کارآیی سازمان از طریق همکاری محکم با تأمین کنندگان شرکت، ایفا می کند (نایت و همکاران، .(2102
بدون یک کارکرد استراتژیک خرید، سازمانها نمی توانند از قابلیتهای تخصصی تأمین کنندگان خود استفاده کنند و پیشنهاد می شود که جنبه های استراتژیک به عنوان عاملی جهت اجرای موفقیت آمیز شیوه های مدیریت زنجیره تأمین پایدار بسیار مهم است. اگرچه به نظر می رسد خرید استراتژیک عامل مهمی در رویه های زنجیره تأمین پایدار است اما مدیریت پایدار و مزیت رقابتی و بهبود عملکرد از جنبه های مختلف نیازمند پشتیبانی مدیریت عالی و میانی است.
حمایت از مدیریت عالی نقش مهمی در تدوین و اجرای استراتژی و همچنین در تأمین منابع مالی برای ارتقاء فعالیت های اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی در سازمان و در عرضه محصولات آن دارد. در همین راستا به بررسی امکان ایجاد مزیت رقابتی با بهره گیری از عملکردهای زیست محیطی-اقتصادی و اجتماعی با حمایت مدیران میانی و عالی و اتخاذ استراتژی خرید با میانجی گری فعالیت های زیست محیطی و اجتماعی در صنایع غذایی پرداخته می شود.

شیوه هاي مدیریت زنجیره تامین پایدار

این مطالعه به شناسایی دو عامل داخلی برای اتخاذ شیوه های مدیریت زنجیره تامین پایدار توسط شرکتهای کانونی می پردازد: حمایت مدیران عالی و میانی و خرید استراتژیک.

الف- حمایت مدیران عالی و میانی

حمایت مدیران عالی و میانی به چگونگی درک مدیران ارشد و میانی از اهمیت حفاظت از محیط زیست می پردازد و متعهد به توسعه پتانسیل های انسانی و محافظت از انسان در برابر آسیب و خطرات است؛
بنابراین، حمایت مدیران عالی و میانی نشانه ای از میزان هم ترازی استراتژی های زیست محیطی و اجتماعی با عملکردهای اقتصادی و اینکه مدیران ارشد آگاهی مربوط به تولید و مصرف پایدار را ایجاد می کنند، ایجاد می کند و منابع و بودجه و سایر منابع را برای فراتر از قوانین و مقررات مستقر می کند.

ادبیات مدیریت زنجیره تامین پایدار غالباً بر این نکته تأکید می کند که پشتیبانی و تعهد مدیریت ارشد فاکتور مهمی در موفقیت شیوه های مدیریت زنجیره تامین پایدار است.

ب- خرید استراتژیک

عملکرد خرید یک منطقه استراتژیک بنگاه و یک منبع بالقوه از ویژگی های ارزشمند بنگاه مانند بهبود کیفیت، کاهش هزینه و رشد بازار محسوب می شود. طبق گفته لاوسون و همکاران، خرید استراتژیک به عنوان یک فرآیند برنامه ریزی برای خرید فعالیت ها به منظور یافتن فرصت هایی سازگار با قابلیت های شرکت کانونی برای دستیابی به اهداف بلند مدت خود درک می شود. به گفته همین نویسندگان، خرید استراتژیک همچنین “متمرکز بر توانایی خود در ایجاد روابط مشترک برای منافع شرکت است”
. در رابطه با این موضوع، چنین برنامه ریزی فعالیتهای خرید نیاز به ادغام تأمین کننده، مکانیسم های اجتماعی شدن (مانند ارتباط با انتظارات و به اشتراک گذاری دانش بین شرکت کانونی و تأمین کنندگان آن و پاسخگویی به تأمین کننده دارد. خرید استراتژیک می تواند به عنوان یک سابقه مدیریت مدیریت تلقی شود. خرید استراتژیک می تواند زمینه را برای شیوه های مدیریت زنجیره تامین پایدار فراهم کند زیرا به مدیریت متقابل عملکردی و روابط نزدیک با شرکای زنجیره تأمین نیاز دارد.
به نوبه خود، این محیط امکان ادغام دانش از طرفهای مختلف را از طریق ایجاد ارتباط شبکه ای فراهم می کند. ایجاد روابط قابل اعتماد با اعضای زنجیره تأمین می تواند توانایی شرکت کانونی را در بهبود پایداری اجتماعی و زیست محیطی زنجیره تأمین آن در عین کاهش خطر تأمین کننده افزایش دهد.
جاینگلوم و تریق نشان می دهند که با ایجاد یک شبکه تأمین و روابط مشترک بین خرید بنگاهها و تأمین کنندگان آنها، می توان رویه های زنجیره تأمین پایدار را از طرف عرضه محقق کرد. مقدار. این یافته همچنین با یافته های کرچوف و همکاران هماهنگ است.
محققان می گویند یک جهت یری استراتژیک زنجیره تأمین یک پیشینه سازمانی برای مدیریت پایدار زنجیره تأمین به دلیل توانایی آن در ایجاد روابط پیچیده و دشوار برای تقلید از ماهیت شترک است.

 

 

تأثیر اجراي شیوه هاي زنجیره تامین زیست محیطی و اجتماعی بر مزیت رقابتی

با خروج از یک دیدگاه مبتنی بر منابع، شیوه های زنجیره تأمین محیط زیست به آن دسته از شیوه های پیشگیرانه – شامل منابع علی مبهم و پیچیده اجتماعی – اشاره دارد که همه این منابع شامل انرژی، مصرف مواد، ضایعات جامد، مایع و گازی مربوط به فرآیندهای درون سازمانی و محیطی است.
همکاری بین چندین عضو یا شرکای زنجیره تأمین با مفهوم سازی آنها به عنوان شش سازه مرتبه اول عملیاتی می شود. این سازه ها عبارتند از: ساخت سبز GM؛ طراحی اکو ،ECتدارکات سبز؛ خرید سبز GP؛ همکاری زیست محیطی با مشتریان ECCو تدارکات معکوس ،RLیعنی بازیابی محصولات استفاده شده در پایان چرخه زندگی آنها. علاوه بر این، پرداختن به مسائل اجتماعی در زنجیره تأمین برای عملکرد اجتماعی شرکتها ضروری است.
مباحث اجتماعی تحت شرایطی قرار می گیرد که یک بنگاه در آن فعالیت می کند که مربوط به ماهیت پویا و پیچیده اکثر موضوعات اجتماعی مرتبط در زنجیره های تأمین است. به همین دلیل، ادغام موضوعات اجتماعی همچنان کمتر از بعد زیست محیطی در مدیریت زنجیره تامین پایدار مورد تحقیق قرار گرفته است.
به عنوان مثال، درگیری چندین تأمین کننده ممکن است سلامت و رفاه افراد را تحت تأثیر قرار داده و به طور مستقیم بر اعتبار شرکت کانونی تأثیر بگذارد؛ که در تعیین پایداری اجتماعی و تعریف اینکه مسائل اجتماعیتا چه حد بر روی انها تاثیر بگذارد براساس تکامل اجتماعی تغییر می کند. علاوه بر این، برخی از ویژگیها و شیوه های مسئولیت اجتماعی در بالادست و پایین دست زنجیره تأمین به طور سنتی به عنوان نقطه شروع در تحقیقات مدیریت زنجیره تامین
پایدار در نظر گرفته نشده است. (مانی و همکاران. ( ،(2106مانی و همکاران. . (210و (مارشال و همکاران. ،(2102
شیوه های زنجیره تأمین اجتماعی شامل سیستم های مدیریت سلامتی و ایمنی، طراحی محصولات و فرایندهایی است که بر رفاه مصرف کننده و کارگران تأثیر مثبت می گذارد و اقداماتی که در بهبود رفاه جامعه که در آن زنجیره تأمین نقش دارد کمک می کند بنابراین، شیوه های زنجیره تأمین اجتماعی با مفهوم سازی آنها به عنوان چهار ساختار مرتبه اول عملیاتی می شود.
این سازه ها شیوه های کار ( (LPمسئولیت محصول ((PR؛ روابط جامعه و خرید مسئولانه اجتماعی ( (SRPهستند… برخی از نویسندگان معتقدند مزیت رقابتی مبتنی بر محیط زیست شرایطی است که می تواند با توجه به رقبای خود، هزینه نسبی یا مزایای تمایز را نسبت به رقبا پیدا کند که از طریق اجرای فعالیتها و استراتژی های زنجیره تأمین سبز بدست می آید. این مزیت “سبز” به عنوان مزیت رقابتی مبتنی بر سبز (آرنت، ،(2109رقابت پذیری محیطی (واگنر و شلتگر، ،(2119مزیت رقابتی سازگار با محیط زیست (لئونیدو و همکاران، (2102و مزیت رقابتی سبز نامیده می شود. (چن و چانگ، .(2101
به همین ترتیب، شرکتهای کانونی ممکن است در نتیجه اجرای روشها و راهبردهای زنجیره تأمین اجتماعی، یک هزینه برتر یا عملکرد بازار نسبت به سایر رقبا پیدا کنند. اگرچه نتایج مربوط به تأثیر شیوه های زنجیره تأمین محیطی یا اجتماعی بر روی عملکرد مالی بی نتیجه است، اما برخی مطالعات از نظر مفهومی یا تجربی رابطه مثبت بین مدیریت زنجیره تامین سبز / اجتماعی و عملکرد مالی را نشان می دهند.

رابطه بین عملکرد محیطی و مزیت رقابتی

به دلیل آلودگی محیط زیست و کاهش منابع، تولید کنندگان در کشورهای در حال توسعه تحت فشار قرار می گیرند تا عملکرد محیطی خود را ارتقا دهند. به طور کلی، یک شرکت با اجرای مدیریت محیط زیست یا مدیریت زنجیره تامین می تواند عملکرد محیطی خود را بهبود ببخشد. از طریق اجرای موفقیت آمیز برنامه های زیست محیطی، این سازمان می تواند به افزودن ارزش به برنامه های اصلی تجاری کمک کند، همانگونه که هانسمان و کلودیا ( (2110
اظهار داشتند علاوه بر این، هنگامی که مدیریت زنجیره تامین پیاده سازی می شود کارایی و هم افزایی را در بر می گیرد که شامل صرفه جویی در هزینه، بهبود عملکرد محیطی و افزایش رقابت می باشد. در یک یادداشت مشابه، شیوه های تولید ناب نیز به افزایش قدرت رقابتی توسط منجر شده است. (سانچز
و پرز  از طریق بهبود عملکرد محیطی، می توان چهره سبز شرکتها را نیز بهبود بخشید که فرصتهای جدیدی را برای تجارت ایجاد می کند، بنابراین پایداری رقابتی را برای شرکت تقویت می کند (چن . .(211تحقیق تجربی توسط کلاسن (. (211انجام شده است که در آن صنعت چاپ بسته بندی آمریکای شمالی (ایالات متحده و کانادا( مورد بررسی قرار گرفته است که تأثیر شیوه های زنجیره تأمین سبز مشترک بر عملکرد تولید مورد تایید قرار گرفته است.
چنین همکاری به عنوان ارتباطات بین شرکتها در زنجیره تأمین توصیف می شود که در آن می توان از طریق بالادست به سمت تأمین کنندگان یا در پایین دست به سمت مشتریان هدایت شود، جایی که اهداف زیست محیطی به طور مشترک تعیین می شوند، برنامه ریزی محیط زیست از نزدیک با یکدیگر
مشترک است که به صورت مشترک در جهت کاهش آلودگی و اثرات زیست محیطی نتیجه بخش بوده است که بر روی زنجیره تأمین جهانی مشارکتی با تأمین کنندگان مؤثر است،
زیرا به شرکتها کمک می کند تا عملکرد محیطی خود را در ارتباط مثبت با مزیت رقابتی بهبود ببخشند. با این حال، یک مطالعه انجام شده توسط رائو ( (2112در بنگاههای مستقر در جنوب شرقی آسیا (اندونزی، فیلیپین، تایلند، مالزی و سنگاپور( نشان داد که هیچ رابطه ای بین عملکرد محیطی و عملکرد اقتصادی و مزیت رقابتی وجود ندارد.

 

اکبر نعیمی ،1علی رمضانی2
1-دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت صنعتی دانشگاه آزاد کرج

-2استادیار دانشکده مدیریت و حسابداری دانشگاه آزاد کرج

نشریه علمی تخصصی شباک، سال هفتم، شماره ( 9پیاپی: ،(58اردیبهشت 9411

www.SID.ir

Archive of SID

کد مقاله: 94694

لینک مقاله
Source link

واحد مستقل مشاوره مدیریت

مزیت رقابتی

عملکردهای زیست محیطی

مشاوره مدیریت

خدمات مشاوره استراتژی

استراتژی
استراتژی خرید

مزیت رقابتی

مزیت رقابتی

مزیت رقابتی

عملکردهای زیست محیطی

مشاوره مدیریت

خدمات مشاوره استراتژی
استراتژی
استراتژی خرید

مزیت رقابتی

مزیت رقابتی

منابع

ایل بیگی 8الناز و علی ناظری، ،0146بررسی تاثیر سیستم مدیریت زیست محیطی و مدیریت کیفیت بر عملکرد مالی شرکت ها با در نظرگرفتن نقش میانجی متغیر مزیت رقابتی و تعدیلگر متغیرهای هزینه تعویض و فرهنگ سازمانی، سومین همایش ملی پژوهش های مدیریت و علوم انسانی در ایران، تهران، موسسه پژوهشی مدیریت مدبر
شالبافان 8دانیال و محمد جابری هفشجانی، ،0142بررسی روابط بین مدیریت زنجیره تامین سبز عملکرد سبز تاثیر آن بر روی مزیت رقابتی شرکت های منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی ماهشهر، پانزدهمین کنفرانس بینالمللی مهندسی صنایع، یزد، دانشگاه یزد
شهرکی 8جواد و نسیم مسعودی، . ،014بررسی رابطه علی عملکرد زیست محیطی و اقتصادی شرکت های نفت و پتروشیمی، سومین کنفرانس بین المللی تحولات نوین در مدیریت، اقتصاد و حسابداری، تهران، انجمن تعالی کسب و کار ایران
صیدی عقیل آبادی 8فاطمه؛ احمد نوری؛ علی صیدی عقیل آبادی و زهرا صیدی عقیل آبادی، . ،014بررسی تاثیر مدیریت منابع انسانی سبز بر عملکرد زیست محیطی و رفتار دوستانه با محیط زیست کارکنان، بیست و هفتمین کنفرانس سالانه بین المللی انجمن مهندسان مکانیک ایران، تهران، انجمن مهندسان مکانیک ایران
هرزندی جدید 8علی؛ امیر خانلری و حمید رضا معصومی خلجی، . ،014تاثیر محرک هزینه و مشتری بر شیوه های مدیریت زنجیره تامین سبز و عملکرد زیست محیطی (شرکت بهره برداری متروی تهران،( دومین کنفرانس ملی مطالعات نوین اقتصاد، مدیریت و حسابداری در ایران، تهران، دانشگاه جامع علمی کاربردی –سازمان همیاری شهرداری ها و مرکز توسعه خلاقیت و نوآوری علوم نوین

6. Golicic, S.L., Smith, C.D., 2013. A meta-analysis of environmentally sustainable
supply chain management practices and firm performance. J. Supply Chain Manage. 45
(2(, 78–95.
7. Jansen, H., Veeneman, P., 2016. CSR in Colombia: Observations and
Recommendations. The Netherlands Enterprise Agency, The Hague.
8. Knight, A.K., Blessner, P., Olson, B.A., Blackburn, T.D., 2017. Strategic sourcing and
corporate social responsibility: aligning a healthcare organization’s strategic objectives.
J. Purch. Supply Manage. 23 (2(.
9. Köksal, D., Strähle, J., Müller, M., Freise, M., 2018. Social sustainable supply chain
management in the textile and apparel industry—a literature review. Sustainability 10
(4(, 1–35.
10. Mani, V., Gunasekaran, A., 2018. Four forces of supply chain social sustainability
adoption in emerging economies. Int. J. Prod. Econ. 199, 150–161.
11. Morais, D.O.C., 2017. Social sustainability in supply chains: a framework and a Latin
America illustrative case. J. Oper. Supply Chain Manage. 10 (2(, 32–43.
12. Masoumik, S.M., Abdul-Rashid, S.H., Olugu, E.U., Ghazilla, R.A.R., 2015. A strategic
approach to develop green supply chains. Procedia CIRP 26, 670–676.
13. Sancha, C., Longoni, A., Giménez, C., 2015. Sustainable supplier development
practices drivers and enablers in a global context. J. Purch. Supply Manage. 21 (2(, 95–
102.
14. Vargas, J. R. C., Mantilla, C. E. M., & de Sousa Jabbour, A. B. L. (2018(. Enablers of
sustainable supply chain management and its effect on competitive advantage in the
Colombian context. Resources, Conservation and Recycling, 139, 237-250.
15. Wang, J., & Dai, J. (2018(. Sustainable supply chain management practices and
performance. Industrial Management & Data Systems, 118(1(, 2-21.

EnglishPersian